دکتر رئیس‌زاده: افزایش ظرفیت پزشکی بدون رعایت استانداردها، دسترسی مردم به درمان باکیفیت را تضمین نمی‌کند
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی با تأکید بر ضرورت صیانت از کیفیت آموزش پزشکی و خدمات تشخیصی گفت: حق نخست مردم، دسترسی به خدمات سلامت باکیفیت است و افزایش ظرفیت‌ها بدون نیازسنجی و رعایت استانداردها، نه‌تنها مشکلات را برطرف نمی‌کند، بلکه می‌تواند به افت کیفیت درمان و افزایش هزینه‌های سلامت منجر شود.
به گزارش روابط عمومی سازمان نظام پزشکی، دکتر محمد رئیس‌زاده، رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی، در بیست‌وهشتمین همایش سالانه و یازدهمین همایش بین‌المللی آسیب‌شناسی و طب آزمایشگاه و شانزدهمین همایش بین‌المللی شاخه ایرانی آکادمی بین‌المللی پاتولوژی، در مرکز نمایشگاه‌ها و همایش‌های بین‌المللی ایران‌مال تهران، بر جایگاه بنیادین پاتولوژی در پزشکی نوین و ضرورت رعایت استانداردهای آموزش و ارائه خدمات تشخیصی تأکید کرد.
وی با قدردانی از انجمن علمی آسیب‌شناسی ایران، برگزارکنندگان، دبیران علمی و اجرایی، اعضای کمیته علمی و شرکت‌کنندگان این رویداد، بر اهمیت برگزاری نشست‌های علمی به‌روز و بهره‌گیری از دانش و تجربه استادان و متخصصان برجسته تأکید کرد.
رئیس‌زاده همچنین با اشاره به مشارکت کمتر پزشکان جوان و تازه‌وارد در کنگره‌های علمی گفت: باید بررسی شود چه شرایطی می‌توان فراهم کرد تا این گروه از جامعه پزشکی نیز فرصت حضور در رویدادهای علمی و بهره‌مندی از ظرفیت‌های آموزشی آنها را داشته باشند.
پاتولوژی؛ حلقه اتصال علوم پایه و بالینی
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی، پاتولوژی را حلقه اتصال علوم پایه و بالینی و یکی از ارکان اصلی پزشکی نوین و آینده دانست و اظهار داشت: توجه به این رشته، صرفاً موضوعی مرتبط با منافع یک گروه تخصصی نیست؛ بلکه با کیفیت تشخیص، انتخاب درمان مناسب و سلامت بیماران ارتباط مستقیم دارد.
وی افزود: پزشکی آینده بیش از گذشته بر پیش‌بینی بیماری‌ها، پیشگیری، شخصی‌سازی درمان، پزشکی دقیق و مشارکت فعال بیمار در فرایند درمان استوار خواهد بود. پاتولوژی در تحقق این رویکردها، از شناسایی خطرات و بررسی ویژگی‌های ژنتیکی تا تحلیل‌های زیستی و مولکولی، مطالعه ریزمحیط تومورها، شناخت رفتار سلولی و انتخاب روش‌های درمانی، نقشی تعیین‌کننده دارد.
رئیس‌زاده با بیان اینکه صیانت از جایگاه رشته‌های تخصصی از وظایف سازمان نظام پزشکی است، تصریح کرد: دفاع از یک رشته به معنای دفاع صرف از عنوان آن یا مخالفت با توسعه سایر رشته‌ها نیست؛ بلکه دفاع از استانداردهای آموزش، صلاحیت حرفه‌ای، کیفیت خدمات و ایمنی بیمار است. هرگونه تغییر یا افزایش ظرفیت باید بر شواهد علمی، نیاز واقعی کشور و استانداردهای مصوب استوار باشد.
افزایش ظرفیت باید پاسخ‌گوی یک نیاز واقعی باشد
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی با طرح این پرسش که هر برنامه توسعه‌ای دقیقاً چه مسئله‌ای را حل می‌کند، گفت: پیش از تصمیم‌گیری درباره افزایش ظرفیت رشته‌ها یا گسترش مراکز آموزش پزشکی، باید روشن شود این اقدام چه نیازی را برطرف می‌کند که با ساختارها و فرایندهای موجود قابل پاسخ‌گویی نیست و چه کیفیتی به خدمات می‌افزاید.
وی با انتقاد از تصمیم‌هایی که بدون نیازسنجی کافی یا تحت تأثیر ملاحظات غیرتخصصی اتخاذ می‌شوند، افزود: اگر توسعه ظرفیت‌ها بر اساس منافع، روابط یا خواسته‌های اداری و سیاسی صورت گیرد، نخستین موضوعی که در معرض آسیب قرار می‌گیرد، حق مردم برای دریافت خدمات درمانی باکیفیت است.
رئیس‌زاده از مأموریت معاونت آموزشی و پژوهشی سازمان نظام پزشکی برای بررسی وضعیت هفت دانشگاه نوپدید خبر داد و اظهار داشت: از این معاونت خواسته شده است انطباق این مراکز با استانداردهای آموزشی را به‌صورت جامع بررسی کند. اگر مراکز یادشده با الزامات آموزشی، از جمله ضوابط مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی، انطباق نداشته باشند، باید درباره ادامه فعالیت آنها تصمیمی شجاعانه و مبتنی بر منافع عمومی اتخاذ شود.
وی تأکید کرد: پذیرش دانشجو در مرکزی که بیمارستان آموزشی مناسب، بیمار کافی، استاد و عضو هیئت علمی، فضای فیزیکی و منابع متناسب ندارد، نمی‌تواند تضمین‌کننده تربیت پزشک توانمند باشد. پرسش اصلی این است که هدف، صرفاً صدور مدرک است یا تربیت پزشکانی که با دانش و مهارت کافی به مردم خدمت کنند؟
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی افزود: ایجاد دانشکده یا دانشگاه پزشکی در هر شهرستان، به‌خودی‌خود مشکل دسترسی مردم به پزشک را حل نمی‌کند. افزایش تعداد دانش‌آموختگان بدون تضمین کیفیت آموزش، ممکن است صرفاً دسترسی به خدمات کم‌کیفیت را افزایش دهد.
حق مردم، دریافت خدمات باکیفیت است
رئیس‌زاده با اشاره به پیامدهای آموزش غیراستاندارد گفت: گاهی نبود یک ارائه‌دهنده خدمت، از حضور فردی که آموزش و صلاحیت کافی ندارد، کم‌خطرتر است؛ زیرا ارائه خدمات غیرتخصصی و خارج از ضوابط می‌تواند به خطاها و آسیب‌های بیشتر و افزایش هزینه‌های درمان منجر شود.
وی تأکید کرد: تصمیم‌گیران باید پیش از تصویب هر برنامه توسعه‌ای، نیاز واقعی کشور، توان مراکز آموزشی و امکان اشتغال و فعالیت حرفه‌ای دانش‌آموختگان را بررسی کنند. نمی‌توان بدون ارزیابی دقیق، ظرفیت دانشگاه‌ها و رشته‌ها را افزایش داد و چند سال بعد از سازمان نظام پزشکی و وزارت بهداشت خواست برای مشکلات فعالیت حرفه‌ای دانش‌آموختگان راه‌حل پیدا کنند.
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی با استناد به آمار سامانه برخط سازمان گفت: بر اساس آخرین آمار ارائه‌شده، کشور حدود چهار هزار و ۸۶۸ متخصص پاتولوژی، دو هزار و ۲۰ نفر دارای دکترای علوم آزمایشگاهی و حدود ۷۰۰ دستیار پاتولوژی دارد.
وی افزود: برای تصمیم‌گیری درباره افزایش یا کاهش ظرفیت‌ها، باید نیاز آزمایشگاه‌های کشور، مراکز دانشگاهی و نظام ارائه خدمات سلامت به‌دقت بررسی شود. اگر نیاز واقعی وجود داشته باشد، افزایش ظرفیت با رعایت استانداردها قابل بررسی است؛ اما بدون احراز این نیاز، تحمیل سال‌ها تحصیل به جوانان و سپس مواجه کردن آنان با محدودیت‌های اشتغال یا فعالیت حرفه‌ای، قابل دفاع نیست.
ضرورت تصمیم‌گیری وزارت بهداشت بر مبنای نیازسنجی علمی
رئیس‌زاده با انتقاد از برخی تصمیم‌های سال‌های گذشته در حوزه آموزش پزشکی اظهار داشت: وزارت بهداشت باید بتواند بر اساس نیازسنجی علمی و توان واقعی کشور، برای تربیت نیروی انسانی تصمیم‌گیری کند.
وی با اشاره به سیاست‌های ابلاغی حوزه سلامت گفت: مسئولیت نیازسنجی و تربیت نیروی انسانی توانمند و پاسخ‌گو بر عهده وزارت بهداشت است و نباید با فشارهای مقطعی و پرسش‌های مکرر درباره تغییرات محدود ظرفیت‌ها، امکان انجام این وظیفه را از این وزارتخانه گرفت.
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی خواستار بررسی و اصلاح تصمیم‌های مغایر با ضوابط شد و افزود: هر مرجعی که در این زمینه برخلاف قانون و استانداردهای لازم عمل کرده است، باید پاسخ‌گو باشد. باید اجازه داد وزارت بهداشت وظایف قانونی خود را بر مبنای نیاز واقعی مردم و توان آموزشی کشور انجام دهد.
تصمیم‌های نادرست باید پیش از گسترش پیامدهایشان اصلاح شوند
رئیس‌زاده با اشاره به آثار بلندمدت تصمیم‌های نادرست در توسعه آموزش پزشکی گفت: اصلاح تصمیم‌های اشتباه گذشته، هرچند دشوار باشد، ضروری است. توقف یک روند نادرست در زمان مناسب، بهتر از ادامه آن و مواجه شدن با مشکلات گسترده‌تر در سال‌های آینده است.
وی هشدار داد: ادامه پذیرش دانشجو در مراکزی که زیرساخت و امکانات آموزشی کافی ندارند، کشور را در سال‌های آینده با شمار زیادی از دانش‌آموختگان مواجه می‌کند که کیفیت آموزش و امکان به‌کارگیری آنان محل پرسش خواهد بود. این موضوع باید پیش از تبدیل شدن به بحرانی جدی، مورد رسیدگی قرار گیرد.
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی ضمن قدردانی از رویکردهای سازنده برخی مسئولان و اعضای کمیسیون‌های مرتبط با حوزه سلامت، خواستار توجه جدی مجلس شورای اسلامی، کمیسیون‌های تخصصی و شورای عالی انقلاب فرهنگی به کیفیت آموزش پزشکی و پیامدهای تصمیم‌های این حوزه شد.
افزایش هزینه‌های آزمایشگاه‌ها و ضرورت بازنگری در سازوکار تعرفه‌ها
بخش دیگری از سخنان رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی به مشکلات اقتصادی آزمایشگاه‌ها و افزایش هزینه تأمین تجهیزات و اقلام مصرفی اختصاص داشت.
رئیس‌زاده با اشاره به افزایش قیمت دستکش، ژل، کیت‌های آزمایشگاهی و هزینه آب، برق، گاز و سایر ملزومات فعالیت این مراکز گفت: نمی‌توان انتظار داشت آزمایشگاه‌ها با تعرفه‌هایی که بر مبنای شرایط اقتصادی سال گذشته تعیین شده‌اند، تا پایان سال و با وجود افزایش مستمر هزینه‌ها، بدون مشکل به فعالیت خود ادامه دهند.
وی با اشاره به محدودیت قانونی تغییر تعرفه‌ها در طول سال اظهار داشت: بر اساس قانون، تعرفه‌ها را نمی‌توان به‌سادگی بیش از یک بار در سال تغییر داد؛ با این حال، باید بررسی شود آیا امکان خارج کردن برخی اجزای فنی و متغیر هزینه‌های خدمات آزمایشگاهی از شمول این محدودیت وجود دارد یا خیر.
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی افزود: درخواست ما پیش‌بینی سازوکاری است که بر اساس آن، اجزایی از هزینه آزمایشگاه که به‌شدت تحت تأثیر نوسانات اقتصادی، نرخ ارز و قیمت اقلام مصرفی قرار دارند، متناسب با تغییر هزینه‌ها قابل بازنگری باشند. هدف، تغییر غیرقانونی تعرفه‌ها نیست؛ بلکه باید راهکاری قانونی و کارشناسی برای حفظ توان فعالیت آزمایشگاه‌ها و استمرار خدمات تشخیصی پیدا کرد.
وی از پیگیری این موضوع از طریق مکاتبات و نشست‌های کارشناسی خبر داد و گفت: در همین زمینه، نامه‌ای خطاب به مسئول مربوط در شورای عالی بیمه سلامت ارسال شده و از مسئولان و همکاران مرتبط نیز برای حل مشکلات اقتصادی آزمایشگاه‌ها درخواست همکاری شده است.
تشخیص درست، مرز میان حیات و ممات بیمار است
رئیس‌زاده با تأکید بر جایگاه محوری خدمات آزمایشگاهی و پاتولوژی در نظام درمان تصریح کرد: مرز میان تشخیص درست و نادرست، گاهی مرز میان حیات و ممات یک انسان است و این موضوع به‌هیچ‌وجه قابل اغماض نیست.
وی ادامه داد: پزشک بالینی بر اساس نتایج آزمایش‌ها درباره شیوه درمان، تجویز دارو یا انجام جراحی تصمیم می‌گیرد. بخش مهمی از اقدامات درمانی و هزینه‌های بعدی سلامت، بر پایه اعتماد به کیفیت و دقت آزمایشگاه‌ها و مراکز پاتولوژی شکل می‌گیرد.
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی هشدار داد: اگر فعالیت این مراکز به دلیل مشکلات اقتصادی مختل شود یا کیفیت خدمات تشخیصی آنها کاهش یابد، کل نظام درمان کشور تحت تأثیر قرار خواهد گرفت. مسئولان باید مشکلات آزمایشگاه‌ها و رشته پاتولوژی را جدی بگیرند و برای حفظ توان فعالیت و کیفیت خدمات آنها اقدام کنند.
وی افزود: سازمان نظام پزشکی با تعامل نزدیک با فعالان حوزه علوم آزمایشگاهی و پاتولوژی، مسائل این حوزه را به‌صورت مستمر و هفتگی پیگیری می‌کند و مکاتبات و نشست‌های متعددی نیز در این زمینه انجام شده است. عبور از شرایط دشوار کنونی به همکاری همه بخش‌های مرتبط نیاز دارد.
ضرورت حمایت از نظام سلامت در شرایط تحریم
رئیس‌کل سازمان نظام پزشکی در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به دشواری‌های اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها گفت: تأمین اقلام و تجهیزات پزشکی و دسترسی بیماران به برخی داروها و امکانات درمانی با چالش‌های جدی روبه‌رو است.
وی با اشاره به مشکلات بیماران همودیالیزی و مبتلایان به بیماری‌های خاص تأکید کرد: محدودیت‌هایی که دسترسی بیماران به دارو و امکانات درمانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، با ادعاهای مطرح‌شده درباره مستثنا بودن اقلام بشردوستانه از تحریم‌ها سازگار نیست و آثار آن باید از منظر سلامت و حقوق بیماران مورد توجه قرار گیرد.
رئیس‌زاده در پایان، با تأکید بر ضرورت همدلی و همکاری مسئولان، جامعه پزشکی، متخصصان پاتولوژی و فعالان علوم آزمایشگاهی، ابراز امیدواری کرد با پیگیری مستمر مشکلات، اصلاح تصمیم‌های غیرکارشناسی و اتخاذ راهکارهای قانونی برای پایداری اقتصادی مراکز تشخیصی، زمینه حفظ کیفیت خدمات سلامت و عبور از شرایط دشوار کنونی فراهم شود.
